گیاه برنج برای رشد و نمو نیاز به کربن ، اکسیژن ، هیـدروژن ، ازت ، فسفر ، پتاس ، گوگـرد ، کلسیـم ، منیـزیم ، منگنز ، روی ، آهن ، مس ، بُر ، کلـر ، سیلیس و …( کود برنج ) دارد .

کربـن ، هیدروژن و اکسیـژن از طریق آب و هـوا تأمین می گردد ، که قسمت عمده وزن خشک گیاه برنج از سه عنصر مزبور تشکیل می شود .

سایر عناصر معدنی لازم از خاک جذب می شـود ، ولی غالباً مقادیرموجود در خـاک برای رشد مطلوب گیاه کافی نمی باشـد .

به منظـور جبران ضعـف خاکها در تأمین نیازغـذایی محصولات ازکود استفاده می شود .

کود برنج

هدف از کود برنج

هدف از کود پاشی افــزایش کمی و کیفی محصول است و اگر کشاورزان اطـلاعی از نوع ، مقـدار و زمان کودپاشی نداشته باشند

و صرفاً بر حسب عادت یک یا دو نوع از کودها را آن هم بیش از نیاز گیاه استفاده نمایند نه تنها افزایش کمّـی وکیفی محصول نخواهند داشت بلکه مسایل و مشکلاتی شامل: گستـرش بیماری بلاست ، خوابیدگی (ورس ) ، پـوکی دانه ، نیمدانه فـراوان ، آسیب رسانی به محیـط زیست وآلودگی آبهای جـاری و زیرزمینی بوجود خواهـد آمد .

برای حداکثر بهره مندی از استفاده کودها بایـد دانست که مواد مورد نیاز گیاهان رابر حسب مقدار مصرف و نیازگیاه به دو دسته تقسیم کرده اند که عبارتند از :

1- پرمصرف (ماکرو المانت) 2- کم مصرف (میکروالمانت)

کودهای پرمصرف شامل :

ازت – فسفر- پتاس می باشد که تمامی گیاهـان برای رشد و نمو طبیعی خود نیاز مبـرم به این سـه ماده غذایی دارند ولی باید دانسـت که مصرف بیش از حد هر کدام ازآنها نیز مشکلاتی برای گیاهان و محیط زیست بوجود می آوردکه در ادامه به آن خواهیم پرداخت .

کودهای کم مصـرف شامل:

گوگرد – روی – کلسیم – آهن – بُر – منگنز – منیزیم و غیـره است که این گروه از مواد غذایی گرچه بمقـدار کم مورد نیازگیاهان می باشد ولی در صورت عدم وجود آنها در خاک رشد و نموگیاهان با اختلال مواجه می شود ، ازاین رو مصـرف آنها با هماهنـگی کارشناسان مراکزترویج وخدمات جهادکشاورزی درمزارع توصیه می شود .

امروزه علاوه بر انواع کودهای شیمیایی از کودهای بیولوژیکـی یا زیستـی استفاده می شود که باعث فعال سازی مواد نهفته در خاک و همچنین جذب هیدروژن هوا و تبدیل آن به مواد ازته و قابل جذب گیاه می گردد .

کـودهای بیولوژیکی با توجه به اینکه کودهای زنده می باشنـد ، پس از مصرف برخـلاف کودهای شیمیایی نه تنها طی روزهای بعد آبشویی و از مقدار آن کم نمی شوند بلکه به جهت تکثیر عوامــل باکتریایی آن روز به روز زیادتر و با تولید آنـزیم و با فعـال سازی، ساخت و قابل جـذب نمودن مواد موردنیاز گیاهان سبب رشد هماهنگ همـه اندامهای گیاهان شـده و چـون گیـاهان از تعـادل غـذایی برخـوردار می شوند ، رشد و نمو مطلوبـی داشته و افزایش محصول قابل ملاحظه ای خواهنـد داشت .

برنج

ازت و نقش آن در گیاه برنج

ازت مهمتـرین مـاده غذایی گیاهـان می باشد که باعث ازدیـاد سطح برگ و افزایش فتوسنتز( تبدیل مواد خام جذب شده از ریشه ها به شیره پرورده بوسیله جذب نور وتنفس گیاهی) در برگها می شود.

همچنین ازت درساخت پروتئین گیاهی و افزایش ساقـه و پنجه نقش مهمی دارد .

ازت جزء ساختمان کلروفیل بوده و در اثرکمبود آن گیاه به زردی می گرایدکه این زردی ابتدا از برگهای پائینی که مسن تر هستند شروع می گردد .

کود اوره دارای 46% ازت می باشد که از ترکیـب آمونیاک وگازکربنیک به دست می آید ودرصد ازت آن دو برابر ازت موجود در سولفات آمونیم است.

کود ازته به دلیل حلالیت زیاد از آبشویی تلف میشود بنابر این کودهای ازتـه هرچـه نزدیکتر به زمان نشاء و زمانی که نیاز گیاه به ازت زیاد است مصرف شود .

معمولاً یک سوم کودهای ازته هنگام نشاء و دو سوم دیگــر در دومرحله یعنی اوایـل پنجه دهـی ( 25 تـا 30 روز پس از نشاء ) و اوایل خوشـه دهـی (مرحله شکم داشتن برنج ) بعنوان کود سرک باید بکار برده شود .

کود ازته با افزایش میزان شاخ و برگ و تعـرق و با نازک کردن اپیدرم (پوست برگ) حساسیت گیـاه را به بیماری افزایش می دهد .

کـودی که در اوایل خوشه دهـی برنـج استفاده می گـردد مقدار پروتئیـن وکربوهیدرات دانـه را به میزان قابل توجه ای افزایش می دهـد و بدین ترتیب کیفیت محصول را بالا برده وعلاوه بر بازار پسندی بیشتر، باعث کاهش نیمدانه در فرآیند تبدیل می گردد .

برنج

فسفر و اهمیت آن در گیاه برنج

عنصر فسفر پس از نیتروژن (ازت) یکی از عناصـر پـر مصرف برای تمامـی گیاهان می باشد .

این عنصر در تمام فرایندهای بیو شیمیایی ، سـازوکارهای انتقال انرژی وانتقال پیامها دخالت می نماید.

فسفراز اجزای مهم تشکیل دهنده (آدنوزین دی فسفات) ADP، فسفو لیپیدها، مولکولهای حامل انرژی RNAو DNAو (آدنوزین تری فسفات) ATPبه شمارمی رود.

تمام گیاهان فسفــرموردی نیاز خـود را فقط بصورت آنیـونهای یک ظرفیتی HPO4 و یا دو ظرفیتی H2PO4جذب می نمایند ،که در اغلـب موارد غلظت آنها در محلول خاک پائین است .

بطور خلاصه فسفـر نقش مفیدی در توسعه ریشه ، رشد رویشی ،گلدهی ، رسیدن محصول وکیفیت گیـاه دارد .

همچنین وجود فسفر باعث زودرسی ، مقاومت گیاه در مقابل ورس ، رشد جوانـه های جانبی (پنجه دهی برنج) و در نهایت افزایش عملکرد می گردد .

استفاده زیاد از این عنصـر باعث بروز مشکلاتی در جذب عناصر کم مصرف می شود بنابراین در میـزان مصرف آن بایـد دقت شـود.

گیاه برنج

نقش پتاسیم در تغذیه گیاه برنج

پتاسیم یکی از عناصراصلی و پر نیـاز گیاه برنج است . پتاسیـم برای تعدادی از فرآیندهای بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی زندگی گیاه مورد نیاز است .

در برنـج پتاسیم نقش عمده ای درفعال سازی تعدادی از آنزیمهای مؤثردررشد وافزایش مقاومت گیاه در مقابل استرس های محیطی بخصوص سرمـا دارد .

باید توجه داشت که پتاسیم یکی از عناصراصلی و مهم تولید محصول میباشد که نه تنها نسبت به دیگر عناصر بمقدار زیادی توسط گیاه جذب می شود بلکه بعنوان محافـظ گیاه در مقابل جذب ناخواسته و غیرضروری سایـر عناصـر شیمیایی می باشـد .

بدین معنی که مدیریت جذب سایر عناصرغذایی را در سیستم گیاه تنظیـم می کند .

پتاسیـم نقش تقویت ریشـه ، استحکام ساقه ، تکمیل فرآیند غذاسازی، فعال کننده آنزیمها، تنظیم کننده تنفس گیاه ، انتقال نشاسته، سازنده پروتئین ،کاهش پژمردگی و مقاومت گیاه درمقابل بیماریهای قارچی از جمله: بلاست و شیت بلایت می باشد .

کود پاشی برنج در خزانه

در خزانه از کودهای شیمیایی (کود برنج) به شرح زیر استفاده می شود :

1- اوره بمقدار2 تا 5/2 کیلو یا سولفات آمونیم بمقدار4 تا 5کیلوگرم در 100مترمربع

2- فسفات آمونیم یا سوپـرفسفات تریپل بمقدار 2 تا 5/2 کیلـو گرم در 100متر مربع

3- سولفات پتاس بمقدار 5/1 تا 2 کیلوگرم در 100 متر مربع

در خزانه بجای کودهای شیمیایی از کودهای دامی پوسیده نیز می توان استفاده کرد .

مقدار مصرف کودهای دامــی برای 100 مترمربع درخـزانه 40 تا 50 کیلوگرم می باشد که در صورت نیاز به کود ازته می توان در یک یا دو نوبت 4 بمقدار 300 تا 500 گرم برای 100 مترمربع درهرمرحله بصورت سرک استفاده کرد .